विश्वका यी ६ देश, जहाँ महिला र पुरुषलाई समान अधिकार दिइन्छ

277
  •  
  •  
  •  

काठमाडौं । नेपाल लगायत विश्वका प्रायः देशहरुमा महिला र पुरुषलाई समान अधिकारी दिइदैँन । तर यस्ता देश पनि छन् जहाँ महिला र पुरुषलाई समान हैसियत दिइन्छ ।

विश्व ब्यांकको नयाँ विश्लेषण ‘वीमिन, बिजनेश र ल’ अर्थात महिला व्यवसाय र कानून नाम दिइएको प्रतिवेदनमा भनिएको छ महिला र पुरुषबीच ‘पूर्ण समानता’ १ सय ८७ देशमध्ये जम्मा ६ वटा मात्रै देशमा छन् ।
वाशिङटनमा मुख्यालय रहेको विश्व ब्यांकले १० वर्षको तथ्यांक आर्थिक र कानूनी असमानता लगायत आवतजावतमा रहेको स्वतन्त्रता, मातृत्व, घरेलु हिंसा र सम्पत्ति व्यवस्थापन अधिकार जस्ता विषयको आधारमा जाँच गरेको थियो ।

बेल्जियम, डेनमार्क, फ्रान्स, लाट्भिया, लक्जमबर्ग र स्वीडेनमा मात्र ती क्षेत्रमा महिला र पुरुषलाई समानता रहेको रहेको पाइएको थियो ।

विश्वव्यापी रुपमा महिलाहरूले पुरुषको तुलनामा महिलाले ७५ प्रतिशत मात्र अधिकार उपभोग गर्न पाउँछन् ।
विभिन्न क्षेत्रहरूले विभिन्न अंक पाएका छन् युरोप र मध्य एशियाले ८४.७५ पाएका छन् । मध्य पूर्व र उत्तर अफ्रिकाले पाएको अंक ४७.३५ छ ।

अमेरिकामा ८३.७५ प्रतिशत समानता छ । त्यो भनेको अमेरिका माथिल्ला ५० मुलुकभित्र पर्दैन ।साउदी अरेबिया जहाँ महिलालाई नियन्त्रण गर्ने अनेकथरी कानून छन्, ‘सूचिको सबभन्दा अन्तमा परेको छ जसले २५.६५ अंक मात्र हात पारेको छ ।

‘पहिलो काम हात पारेकी २५ वर्षीया या कामकाजी आमा जसले काम र बच्चाको रेखदेखको सन्तुलन मिलाउनुपर्छ, अथवा अवकाश लिने समय पुग्न लागेकी महिला या महिलाले लिने आर्थिक निर्णयहरू कसरी कानूनले प्रभावित पारेका हुन्छन् भन्ने तथ्यहरूमाथि विश्लेषण गरिएको थियो, विश्व ब्यांककी अन्तरिम अध्यक्ष क्रिस्टालिना जिओर्जीभाले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनेकी छन् ।

‘कैयौं नियम कानूनहरूले महिलालाई कार्यक्षेत्रमा प्रवेश गर्न या व्यवसाय शुरु गर्न रोक्ने गरेका छन् । ती भेदभावले महिलाहरूको आर्थिक समावेशिता र श्रम क्षेत्रमा सहभागितामाथि दुरगामी प्रभाव पार्न सक्छन् ।’
‘हामीलाई थाहा छ कानून बनाउँदैमा स्थिति परिवर्तन हुँदैन, बनेका कानून अर्थपूर्ण रुपमा कार्यान्वयन गरिनुपर्छ ।
क्रिस्टालिना जिओर्जीभा, अन्तरिम अध्यक्ष, विश्व ब्यांक

प्रतिवेदनमा कैयौं देशले अगाडि सारेका सकारात्मक कदमहरूलाई प्रमुखता साथ प्रस्तुत गरिएको छ ।

विश्व ब्यांकका अनुसार गत दशकमा १ सय ३१ वटा मुलुकले २ सय ७४ वटा सुधारवादी कानूनहरू कार्यान्वयनमा ल्याएका छन् जसले लैंगिक समानता बढाएको छ ।

कार्यक्षेत्रमा महिलालाई सुरक्षा

रिपोर्टमा भनिएको छ, ‘३५ देशहरूले कार्यक्षेत्रमा महिलामाथि हुने यौन हिंसाबाट जोगाउन कानून कार्यान्वयनमा ल्याए । त्यसबाट एक दशक अघिको तुलनामा करिब दुई अर्ब महिलाहरूलाई संरक्षण मिल्न पुग्यो ।’
सब सहारान अफ्रिका क्षेत्रमा रहेका संसारका असाध्यै गरिब मुलुकहरूमा गत एक दशकमा लैंगिक समानताका सबभन्दा धेरै सुधारहरू शुरु गरिएका छन् ।

विश्व ब्यांकले विश्लेषण गरेका १ सय ८७ मुलुकमध्ये साउदी अरेबिया सबभन्दा तल परेको छ
विश्व ब्यांकको रिपोर्टमा महिलाले भर्खर काम खोज्ने महिलादेखि, व्यवसाय सञ्चालन हुँदै पेन्सन पाउने अवस्थाका गरी कार्यालयमा विताएको जीवनका सूचकांकहरू विश्लेषण गरिएको थियो ।

रिपोर्टमा ३३ वटा देशले बच्चा जन्मँदा बाबुलाई छुट्टी दिन शुरु गरेको कुरालाई उल्लेख गरेको छ र घरेलु हिंसा विरुद्ध ४७ देशले कानून पारित गरेको बताएको छ ।

गत दश वर्षमा दर्जनौं मुलुकले नवजात बच्चा जन्मिँदा बाबुलाई छुट्टीको व्यवस्था गरेका छन् ।
क्रिस्टालिना जिओर्जीभा भन्छिन्, ‘लैंगिक समानता प्राप्त गर्नु भनेको कानून परिवर्तन गर्नु मात्रै होइन भन्ने हामीलाई थाहा छ ।

कानूनहरूको अर्थपूर्ण कार्यन्वयन हुनुपर्छ (त्यसो गर्न निरन्तरको राजनीतिक इच्छाशक्ति, समाजमा महिला र पुरुषको नेतृत्व र जरा गाडेर बसेका सांस्कृतिक परम्परा र प्रवृत्तिमा परिवर्तन आवश्यक छ ।’

‘अन्तत : तथ्यांकले हामीलाई देखाएका छन् कि कानुनले महिलालाई हाम्रो क्षमता प्राप्ती गर्ने काममा रोकावट औजार बन्न सक्छन् भन्ने तथ्यांकले देखाएको छ ।’

बीबीसीको सहयोगमा


  •  
  •  
  •