सर्वोच्च अदालतले भन्यो- ‘आमाका नाममा नागरिकता दिनू’

101
  •  
  •  
  •  

काठमाडौं २८ पुस । अन्तरिम संविधानले आमा र बाबुलाई समान अधिकार दिएको भन्दै सर्वोच्च अदालतले आमाका नाममा नागरिकता दिनबाट रोक्न नमिल्ने फैसला गरेको छ। काठमाडौं, चाल्नाखेलका भोला नगरकोटीले २०७० चैत १० गते दायर गरेको मुद्दामा सर्वोच्चले ‘र’ तथा ‘वा’ लाई गलत व्याख्या नगरी आमाको नाममा तत्काल नागरिकता दिन काठमाडौं जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई परमादेश जारी गरेको हो।

न्यायाधीश सुशीला कार्की र प्रकाश वस्तीको संयुक्त इजलासले २०७० चैत १० गते गरेको उक्त फैसलापछि इच्छाएको अवस्थामा आमा वा बाबु जोसुकैका नामबाट नागरिकता लिन सकिने भएको छ। फैसलाको पूर्णपाठ आइतबार सार्वजनिक भएको हो।

‘नेपालको अन्तरिम संविधान, २०६३ को धारा ८ (२) मा बाबु र आमा नभनी बाबु वा आमा भनेको देखिन्छ,’ फैसलाको पूर्णपाठमा भनिएको छ, ‘धारा ८ (२) मा बाबु पछि र नभनी वा भनिएको देखिन्छ, बाबु पछि र भनेको भए बाबु पत्ता नलागेमा नेपालको नागरिकता प्राप्त गर्न नसक्ला, तर संविधानले स्पष्ट शब्दमा वा भनेकाले दुईमध्ये कुनै एक मात्र नेपालको नागरिक भए पनि त्यस्तो व्यक्तिले नेपालको नागरिकता प्राप्त गर्न सक्नेछन्।’

२०६७ सालमा सबिना दमाईको मुद्दामा समेत ‘नेपालमा जन्मेका नागरिकलाई आमाका नामबाट कानुनबमोजिम नागरिकता प्रदान गर्नू’ भनी जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई परमादेश जारी भइसकेको र त्यही आधारमा वितरणसमेत भएको अवस्थामा हाल रोक्नु असंवैधानिक हुने सर्वोच्चको फैसलामा छ।

‘यसअघि नै यस्तो आदेश जारी भएकाले विपक्षीले निवेदकलाई नागरिकताको प्रमाणपत्र नदिई संविधानको स्पष्ट प्रावधानको गलत अर्थ लगाएर व्याख्या गरेको देखिन्छ,’ फैसलामा भनिएको छ, ‘उक्त मुद्दामा पनि बाबु बेपत्ता भई हालसम्म सम्पर्कविहीन रहेको तथा निवेदकको आमा वंशजको नाताबाट नेपाली नागरिक भएको तथ्य नागरिकताको प्रतिलिपिबाट प्रस्ट हुने भएकाले नागरिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।’
भोला र शान्ति नगरकोटी पनि नेपालमा जन्मिएको तथ्य पुष्टि भएकाले आमाको नामबाट कानुनबमोजिम नागरिकता प्रदान गर्न सर्वोच्चले काठमाडांै जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई परमादेश दिएको छ।

आमाको नामबाट नागरिकता दिनू भनेर २०६८ भदौ ५ गते नै गृह मन्त्रालयबाट पत्राचार भए पनि सम्बन्धित निकायले हालसम्म लागू नगर्दा सर्वसाधारणको मौलिक हक हनन भएको सर्वोच्चको फैसलामा उल्लेख छ।

जिल्ला प्रशासन कार्यलयले बाबु नभई नागरिकता दिन नमिल्ने मौखिक जवाफ दिएपछि चाल्नाखेलका माधव नगरकोटी र धन नगरकोटीका छोराछोरी भोला तथा शान्ति अदालत गएका थिए। २०५० भदौदेखि बेपत्ता भएका बाबु माधव हाल कहाँ र कुन अवस्थामा रहेको भन्ने कुनै जानकारी नरहेकाले उनीहरूले आमाको नामबाट नागरिकता लिन खोजेका थिए। उनीहरू २०४८ र २०४९ सालमा जन्मिएका हुन्।

सर्वोच्चको यो फैसलापछि बाबु भएकै अवस्थामा पनि आमाको नामबाट नागरिकता लिन सकिने कानुनी बाटो खुला भएको छ। नागरिकबाट


  •  
  •  
  •